Publikacje za rok 2013

1. M. Burghardt, Wadowickie korzenie Karola Wojtyły, Wadowickie Centrum Kultury, Wadowice 2013, ss. 320.

oprawa twarda, format – 24,5 cm x 17,5 cm

[- -] Burghardt korzystając z dotychczasowych opracowań i wspomnień (za każdym razem poddanych krytycznej ocenie) potrafiła nie tylko wykorzystać wiedzę ostatnich świadków międzywojennej epoki, ale i dotrzeć do nieznanych materiałów. Autorka dotarła m.in. do niepublikowanych Kronik, ilustrujących niepowtarzalną tradycję teatralną Wadowic pierwszych dziesięcioleci ubiegłego wieku. Rzetelnie scharakteryzowała skalę oddziaływania na Wojtyłę i wadowickie środowisko, pisarzy, malarzy i rzeźbiarzy znajdujących się w kręgu Emila Zegadłowicza i grupy „Czartak”. Efektem naukowych badan jest niezwykle interesująca książka, której bohaterem jest przede wszystkim Karol Wojtyła. Ale bohaterami tej pracy są również wadowiczanie i Wadowice wraz z okolicznymi miejscowościami, rzeka Skawa i niepowtarzalny krajobraz. (prof. dr hab. Jacek Popiel).

Praca zawiera kilkaset ilustracji, indeks osobowy oraz obszerny wykaz sztuk scenicznych przedstawianych w Wadowicach.

2. Galicja na józefińskiej mapie topograficznej 1779-1783 – mapa Miega, tom 1, Część A, sekcje 1-30 (Die Josephisnische Landesaufnahme von Galizien 1779-1783 (Band 1 Teil A Sektionen 1- 30), red. W. Bukowski, B. Dybaś, Z. Noga, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, Kraków 2013, ss. 432.

oprawa twarda, format – 31,5 cm x 24 cm

Tom zawiera arkusze sekcji 1-30 mapy Galicji wykonanej przez dwóch austriackich topografów wojskowych płk. Siegera i ppłk. Miega – łącznie 38 plansz, które obejmują tereny na południe i na zachód od Krakowa. Znajdują się wśród nich m.in. takie miejscowości, jak: Wadowice, Andrychów, Bielsko, Myślenice oraz Żywiec. Publikacja obok map liczy 432 strony tekstu z obszernym indeksem toponimów i nazw geograficznych.

3. A. Gliksman, Leksykon ludzi małopolskiej „Solidarności”, t. 1, Wyd. GQS, Kraków 2012, ss. 368.

oprawa twarda, format – 23,5 cm x 16,5 cm

Pierwszy tom obszernego słownika biograficznego obejmującego nazwiska zarówno tych małopolskich działaczy, którzy tworzyli NSZZ „Solidarność” w 1980 r., jak i młodszych związkowców, którzy w działalność „S” zaangażowali się po 1989 r. W leksykonie znalazły się także biogramy, każdy opatrzony zdjęciem, wadowiczan i mieszkańców powiatu wadowickiego związanych z „Solidarnością” – Edwarda Karelusa (WSW Andoria w Andrychowie), Zdzisława Szczura i, zmarłego w 2010 r., Józefa Zemana.

Publikacja zawiera obszerną bibliografię oraz indeksy: osobowy i geograficzny.

4. T. Graff, Professor Marcin Wadowita (1567 â 1641), an Example of a Brilliant Academic Career in Old Kraków, w: Transformation of Central european Cities in Historical Development (Košice, Kraków, Miskolc, Opava) : from the middle ages to the end of the 18 th Century, red. H. Hrehor, M. Pekár, Univerzita Pavla Jozefa Šafárika v Košiciach, Košice 2013, s. 84-93.

5. M. Kindziuk, Matka papieża. Poruszająca opowieść o Emilii Wojtyłowej, Wyd. „Znak”, Kraków 2013, ss. 320.

oprawa miękka, format 19,5 cm x 12,5 cm

Autorka, dziennikarka i adiunkt w Instytucie Edukacji Medialnej i Dziennikarskiej UKSW, przedstawiła nieznane dotąd szczegóły z życia matki Karola Wojtyły. Praca zawiera nie tylko obszerną historię Emilii, ale także genealogie rodziny Kaczorowskich i Wojtyłów.

Do momentu ukazania się tej książki wiedzieliśmy o Emilii bardzo niewiele. Wiele miesięcy benedyktyńskiej pracy Mileny Kindziuk pozwoliło dotrzeć do nieznanych wcześniej dokumentów, świadków, zdjęć. Wszystko po to, aby przywrócić pamięć o tej niezwykłej kobiecie (od wydawcy).

6. K. Meus, Delo pol’skoj revolĂťcionerki Vandy Krahel’skoj i ee pokušenie na varšavskogo general-gubernatora G.A. Skalona, w: Problemy rossijsko-pol’skoj istorii i kul’turnyj dialog: materialy Meždunarodnoj naučnoj konferencii, Novosibirsk, 23-24 aprelâ 2013 g., red. M. Wołos, Institut Istorii SO RAN, Novosibirsk 2013, s. 212-226.

7. K. Meus, A. Nowakowski, Jaroszowice. Historia – parafia – szkoła. W 700. rocznicę Jaroszowic (1312-2012), Rzeszów 2013, ss. 200.

oprawa miękka – 23 cm x 15,5 cm

[- -] Jak dotąd dzieje Jaroszowic nie doczekały się zwartej i wyczerpującej monografii poza popularnymi i przyczynkarskimi artykułami i wzmiankami. Obecna praca częściowo wypełnia tę lukę tematyczną. Koncentruje się wokół kilku wybranych zagadnień, poza omówieniem ogólnych dziejów osady, a następnie wsi, dotyka dziejów miejscowego Kościoła, będącego najpierw częścią parafii wadowickiej, a następnie poprzez formułę rektoratu stopniowo dorastającego do rangi samodzielnej parafii, z uwzględnieniem roli Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego (księży pallotynów) jako miejscowych duszpasterzy i proboszczów. W pracy omówiono również zjawiska demograficzne, własnościowe, a także działalność gospodarczą mieszkańców [- -] ze szczególnym uwzględnieniem okresu rządów austriackich (1772-1918) i czasów nam bliższych (od wydawcy).

Praca zawiera kilkadziesiąt tabel i wykresów oraz obszerną bibliografię.

8. A. Nowakowski, Tradycja ruchu sokolskiego w Kalwarii Zebrzydowskiej w latach 1898-1964 na tle dziejów miasta: w 115. rocznicę założenia gniazda „Sokoła” (1898-2013), Wyd. RS-DRUK, Rzeszów 2013, ss. 140.

okładka miękka, format 23 cm x 15,5 cm

Publikacja prof. A. Nowakowskiego została wydana z okazji 115-lecia „Sokoła” w Kalwarii Zebrzydowskiej. W 1898 r. kalwaryjski radny i dyrektor Szkoły Stolarskiej Władysław Niemczynowski zorganizował na wzór Wadowic gniazdo sokole, którego był prezesem i kilkukrotnym naczelnikiem. W pierwszym roku istnienia „Sokoła” w Kalwarii należało do niego 32 członków, w późniejszych latach liczba sokołów rosła (w 1925 r. było ich 135). W 1912 r. otwarto sokolnię, która stała się nie tylko miejscem ćwiczeń, ale także ośrodkiem życia kulturalnego lokalnej społeczności – odbywały się tu spektakle teatralne, odczyty, pokazy, koncerty, występy taneczne, spotkania świąteczne, loterie. Po II wojnie światowej TG „Sokół” zostało zdelegalizowane przez władze komunistyczne, a nieliczne gniazda sokole funkcjonowały odtąd tylko na emigracji. W 1989 r. ruch sokoli odrodził się i liczy obecnie blisko 10.000 członków.

Autor – prof. Andrzej Nowakowski – pełni funkcję wiceprezesa „Sokoła” w Rzeszowie.

9. J. Rajman, Księstwo oświęcimskie. Zarys dziejów i postulaty badawcze, w: Osviecimensis. Kroniki Zamkowe, red. W. Oleś, D. Mleczko, Wyd. Grafikon, Oświęcim 2013, ss. 4-88.

okładka miękka, format – 23,5 cm x 16,5 cm

Autor przedstawił w artykule rys historyczny Księstwa Oświęcimskiego, szczególną uwagę zwracając na przestrzeń, w jakiej się rozwinęło, a charakteryzując panowanie kolejnych władców, podkreśla zależność ziemi oświęcimskiej, stanowiącej pogranicze śląsko-polskie, od sąsiadów – Czech i Królestwa Polskiego. Artykuł zawiera też analizę gospodarki, sądownictwa oraz administracji, wreszcie początki książęcych miast – w tym Wadowic.

10. Szkice z teorii i historii wychowania fizycznego, sportu i turystyki, red. W. Cynarski, A. Nowakowski, S. Zaborniak, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2013, ss. 224.

okładka miękka, format – 25 cm x 17,5 cm

Publikacja poświęcona jest rozwojowi wychowania fizycznego, sportu i turystyki w południowej Polsce na przełomie XIX i XX w. Cała trzecia jej część – Z historii wadowickiego sportu i turystyki. W 125. rocznicę założenia gniazda „Sokoła” (1887-2012) – poświęcona jest Wadowicom i powiatom: wadowickiemu i suskiemu. Znalazły się w niej artykuły: Artura Kurka (Zorganizowany ruch kolarski w Wadowicach w dobie autonomii galicyjskiej), Artura Jachny (Początki działalności Powiatowego Komitetu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego w powiecie wadowickim (1925–1927)), Andrzeja Nowakowskiego (Wyścig Pokoju w Wadowicach i powiecie wadowickim w 1950 r. Suplement do historii wadowickiego kolarstwa), Aleksandra Wiechecia (Turystyka religijna do sanktuariów górskich ziemi wadowickiej i suskiej) oraz Mariusza Krystiana (Problematyka realizacji zajęć wychowania fizycznego i sportu szkolnego w gminie Spytkowice (powiat wadowicki)).

11. Wokół procesu biskupa kieleckiego Czesława Kaczmarka. Wspomnienia nazaretanki s. Izabelli Machowskiej, red. T. Domański, D. Kozieł CSFN, wyd. „Jedność”, Kielce 2013, ss. 238.

okładka twarda, format – 24 cm x 17 cm

Wspomnienia s. Izabelli Machowskiej, nazaretanki, która została aresztowana przez UB w Wadowicach w rok po zatrzymaniu bpa Kaczmarka i oskarżona o współpracę w rzekomej działalności szpiegowskiej hierarchy Kościoła kieleckiego. W swoim pamiętniku s. Izabella opisała nie tylko pobyt w stalinowskim więzieniu, ale także wcześniejszą pracę w wadowickim klasztorze.

[- -] Kościół katolicki w Polsce w okresie stalinowskim doznał wielu krzywd i represji ze strony totalitarnego państwa. Szczególnie bolesna okazała się sprawa biskupa kieleckiego Czesława Kaczmarka, która pociągnęła za sobą liczne aresztowania i procesy świeckich i duchownych, a w tym gronie nazaretanki s. Izabelli Machowskiej. Jej spisane niedługo po tym „Wspomnienia z lat łask i cierpień” są wstrząsającym dokumentem czasów stalinowskich. W osobie s. Izabelli jak w soczewce zogniskowały się tragiczne, a jednocześnie charakterystyczne dla tej epoki koleje losu wielu Polaków – aresztowanie, uwięzienie na Mokotowie, brutalne śledztwo prowadzone przez funkcjonariuszy Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, sfingowany proces, wyrok i więzienie, szykany ze strony funkcjonariuszy bezpieki, kolejne batalie o możliwość wyjścia na wolność i wreszcie, na fali popaździernikowej odwilży, umorzenie postępowania sądowego z braku dowodów winy.

Publikacja zawiera obszerną bibliografię, indeks osobowy i geograficzny oraz reprodukcje zdjęć i dokumentów z archiwów: Diecezjalnego w Kielcach, IPN, Zgromadzenia Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu oraz Zgromadzenia Sióstr Służebnic Najświętszego Serca Jezusowego.