Wadowickie spotkania z historią – Łabudzińscy

Mateusz Kasprzak-Łabudziński, muzyk, koncertmistrz i wirtuoz skrzypiec, opowie o swojej drugiej, ”niemuzycznej” pasji jaką jest genealogia i poszukiwania rodzinnych korzeni. To kolejne, noworoczne spotkanie z cyklu ”Wadowickie Spotkania z historią”.

W czwartek, 4 stycznia 2018 r.o godzinie 17.00 Muzeum Miejskie zaprasza na spotkanie z Mateuszem Kasprzakiem-Łabudzińskim, badaczem dziejów rodzinnych, które poprowadzi dr Konrad Meus.

Genealogia stała się współcześnie bardzo popularna, czego najlepszym przykładem było duże zainteresowanie zrealizowanym przez Muzeum Miejskie w 2017 r. projektem ”Wadowicka Szkoła Genealogów”. Badacze rodzinnych powiązań korzystają nie tylko z archiwów domowych – rodzinnych albumów, dokumentów czy pamiętników, ale coraz częściej spotkać ich można w państwowych i kościelnych archiwach. Budowane przez nich drzewa genealogiczne sięgają niejednokrotnie w daleką przeszłość.

Korzenie rodzinne Łabudzińskich, rodu związanego z Wadowicami i ziemią wadowicką, od kilku lat są przedmiotem badań Mateusza Kasprzaka-Łabudzińskiego. Gość styczniowych ”Wadowickich Spotkań z historią” swoją przygodę z genealogią rozpoczynał m.in. w archiwum parafii pw. Ofiarowania NMP w Wadowicach oraz wadowickim Muzeum Miejskim. Na spotkaniu opowie o dotychczasowych efektach swoich prac.

Mateusz Kasprzak-Łabudziński jest muzykiem, asystentem-wykładowcą w Hochschule der Kunste w Bernie, koncertmistrzem orkiestry kameralnej Antona v. Weberna w Wiedniu oraz koncertmistrzem i solistą wiedeńskiej orkiestry ”Camerata Polonia”.

Wstęp wolny!

Dziedzictwo kulturowe Wadowic – wczoraj i dziś

Instytut Studiów Międzykulturowych UJ, Towarzystwo Miłośników Ziemi Wadowickiej oraz burmistrz Wadowic zapraszają na konferencję naukową – Dziedzictwo kulturowe Wadowic – wczoraj i dziś. Konferencja odbędzie się w najbliższy piątek 9 czerwca o godz. 10.00 w Wadowickiej Bibliotece Publicznej. Wśród prelegentów są wykładowcy z Uniwersytetu Jagiellońskiego (dr Magdalena Banaszkiewicz, prof. dr. hab. Tadeusz Paleczny, dr Elżbieta Wiącek), Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN (dr Konrad Meus) oraz Akademii Górniczo Hutniczej w Krakowie (dr inż. Radosław Kapłan). Do wygłoszenia referatów organizatorzy zaprosili także: dr n. med. Jana Raucha, mgr. inż. Janusza Sobalę, mgr Marię Talagę (przewodniczącą Stowarzyszenia Absolwentów Liceum Ogólnokształcącego im. M. Wadowity w Wadowicach) oraz mgr. Marcina Witkowskiego (sekretarza redakcji ”Wadovianów” i kierownika Muzeum Miejskiego w Wadowicach).

Wadowice są miastem o długich tradycjach. Tu wzrastali i tworzyli przyszli religijni, naukowi, artystyczni, a także polityczni liderzy; nie tylko w wymiarze lokalnym, regionalnym, ale także narodowym i cywilizacyjnym. Popularnym symbolem miasta jest osoba papieża Jana Pawła II. Warto przypomnieć rolę najwybitniejszych mieszkańców Wadowic w tworzeniu narodowego i europejskiego dziedzictwa kulturowego. Także tych, którzy z różnych, także politycznych przyczyn, opuścili Wadowice udając się na emigrację.

Z nowości wydawniczych – Kęty. Wokół społeczności. Studia i szkice z dziejów miasta i okolicy

Kęty_Wokół_społeczności

Na rynku wydawniczym pojawiła się nowa publikacja autorstwa pracowników Muzeum im. A. Kłosińskiego w Kętach i zaproszonych do współpracy historyków. Efektem kilkuletnich badań i kwerend archiwalnych jest książka pod redakcją dr Marty Tylzy-Janosz Kęty. Wokół społeczności. Studia i szkice z dziejów miasta i okolicy, zrecenzowana przez fachowe grono naukowe z Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie i Instytutu Pamięci Narodowej. Tom składa się z pięciu artykułów stanowiących przyczynek do dziejów miasta. Dr Andrzej Małysa przybliżył nieznane dotąd kwestie związane z udziałem mieszkańców Kęt i okolicy w powstaniu styczniowym. Tekst jest tym ciekawszy, że historyk oparł go o relacje uczestników zrywu niepodległościowego. Dwa artykuły są autorstwa dr Marty Tylzy-Janosz, dyrektor kęckiego muzeum. W pierwszym scharakteryzowała ona społeczność miasta przełomu XVIII i XIX w. w świetle materiałów metrykalnych rysując obraz Kęt po 1772 r. Drugi tekst tej autorki to studium życia i działalności inż. Stanisława Foxa (1880-1950), dyrektora Browaru z Żywca. Społeczności żydowskiej w Kętach poświęcony jest tekst Renaty Bożek, oparty na analizie ksiąg zawieranych ślubów. Z kolei Joanna Sierenc-Guzdek scharakteryzowała okres formowania się struktur komunistycznego aparatu władzy w Kętach w roku 1945 w świetle dokumentów przechowywanych w bielskim oddziale Archiwum Państwowego w Katowicach.

Recenzentami tomu byli: dr hab. Hubert Hudzio (UP im. KEN w Krakowie), dr Konrad Meus (UP im. KEN w Krakowie), dr Marcin Chorązki (IPN), dr Mateusz Wyżga (UP im. KEN w Krakowie) oraz dr hab. Łukasz Tomasz Sroka, prof. UP (UP im. KEN w Krakowie).

Spis treści

Kazimierz Karolczak, Tytułem wstępu

Podziękowania

Andrzej Małysa, Powstańcy styczniowi z Kęt i okolicy

Marta Tylza-Janosz, Życie i działalność zawodowa inżyniera Stanisława Foxa (1880-1950) browarnika rodem z Kęt

Joanna Sierenc-Guzdek, Zarząd Miejski i Miejska Rada Narodowa w Kętach w 1945 roku w świetle wybranych archiwaliów przechowywanych w Archiwum Państwowym w Katowicach Oddział w Bielsku-Białej

Marta Tylza-Janosz, Mieszkańcy Kęt przełomu XVIII i XIX w. w świetle ksiąg metrykalnych Parafii pw. św. św. Małgorzaty i Katarzyny w Kętach

Renata Bożek, Zaślubiny w żydowskim okręgu metrykalnym Kęty. Elementy analizy demograficznej na podstawie księgi zaślubin z lat 1877-1931

Noty o autorach

Publikację dedykowano mieszkańcom Kęt z okazji przypadającego w 2017 r. 740-lecia miasta.

Z nowości wydawniczych

W ostatnich miesiącach ukazały się na rynku wydawniczym nowe publikacje, które poszerzają i uzupełniają wiedzę na temat historii szeroko rozumianej ziemi wadowickiej. Szeroko, bo książki traktują zarówno o księstwach oświęcimskim i zatorskim, więc o strukturach państwowych w ramach których Wadowice funkcjonowały do XVI wieku, jak i o kolei kalwaryjskiej, między innymi w czasach galicyjskich gdy miasto były siedzibą władz rozległego powiatu. Publikacje te zasługują na uwagę także przez wzgląd na fakt, że wśród autorów są naukowcy blisko związani z redakcją Wadovianów – wśród nich dr Krzysztof Koźbiał i dr Konrad Meus.

         Zarys_dziejów_kolei_W_KalwariiZarys_dziejów_gminy_Brzeźnica

Staraniem Gminnej Biblioteki Publicznej w Brzeźnicy i dzięki funduszom unijnym wydana została książka pod redakcją prof. Nowakowskiego Zarys dziejów gminy Brzeźnica i Doliny Karpia. W prezentowanej publikacji – pisze w Słowie wstępnym redaktor – znajduje się pięć artykułów prezentujących różne tematy z obszaru dawnej i bardziej współczesnej historii ówczesnych księstw, z położeniem akcentu na sprawy Brzeźnicy i najbliższych okolic. [- -] Publikację otwiera artykuł autorstwa Andrzeja Nowakowskiego, który przed 25 laty, w 1989 r., habilitował się na Wydziale Prawa i Administracji UJ z zakresu ustroju i prawa obu księstw. W swoim artykule, nawiązując do treści rozprawy habilitacyjnej, ukazuje krok po kroku postępujący mimo licznych trudności proces zbliżania się obu księstw do do Korony Polskiej, zarówno w kontekście wewnętrznym, jak również międzynarodowym (na tle stosunków polsko – czeskich). W następnym artykule Krzysztof Koźbiał, również specjalizujący się w tematyce ośięcimsko-zatorskiej, przedstawia osadnictwo oraz infrastrukturę komunikacyjną na obszarze obu księstw w epoce przedrozbiorowej. Grzegorz Wnętrzak, zajmujący się historią Kościoła, omawia rozwój kościelnych struktur (parafii, ich filii i dekanatów) na obszarze księstw, ze szczególnym uwzględnieniem dzisiejszej gminy Brzeźnica. Natomiast Konrad Meus, historyk specjalizujący się w problematyce galicyjskiej, omawia całokształt dziejów Brzeźnicy pod rządami Austrii (1772-1918), charakteryzują rozwój wsi w dobie autonomicznej po 1860 r., w tym także w zakresie życia społeczno-kulturalnego. Opisuje ponadto codzienność i problemy mieszkańców w przededniu Wielkiej Wojny  (1914-1918) oraz podczas jej trwania, a także odradzanie się niepodległego państwa polskiego na tym obszarze pw 1918 r. Końcowy obszerny artykuł napisany przez historyka oświaty Józef Brynkusa prezentuje bujny rozwój dziedzin oświatowych w gminie brzeźnickiej w XX wieku (od okresu międzywojennego dwudziestolecia poprzez okupację niemiecką do początków do Polski Ludowej).

Zarys dziejów gminy Brzeźnica i Doliny Karpia. W 450-rocznicę inkorporacji księstw oświęcimskiego i zatorskiego do Polski (1564-2014), red. A. Nowakowski, Brzeźnica – Kraków 2014, s. 134

oprawa miękka, format 24 cm x 17 cm

Artykuły

Andrzej Nowakowski, Słowo wstępne

Andrzej Nowakowski, Ogólny zarys historyczny księstw oświęcimskiego i zatorskiego oraz etapy ich zbliżenia do Polski (w aspekcie prawnohistorycznym)

Krzysztof Koźbiał, Osadnictwo oraz trakty komunikacyjne na obszarze księstw oświęcimskiego i zatorskiego

Grzegorz Wnętrzak, Parafie i kościoły na terenie ziemi brzeźnickiej. Zarys dziejów sieci parafialnej

Konrad Meus, Brzeźnica w okresie porozbiorowym (1772-1918). Wybrane zagadnienia

Józef Brynkus, Szkolnictwo na ziemi brzeźnickiej w okresie Drugiej Rzeczypospolitej (do 1945 r.). Zarys problematyki

———-

Zarys dziejów kolei w Kalwarii Zebrzydowskiej na tle dziejów kolei galicyjskiej i małopolskiej. W 130-lecie doprowadzenia kolei do Kalwarii (1884-2014) autorstwa prof. dr. hab. Andrzeja Nowakowskiego to kolejna monografia kolejnictwa w jego naukowym dorobku. Recenzent tej pracy dr hab. Józef Brynkus napisał o autorze, że [- -] udoskonalił sobie własny warsztat badawczy, który śmiało może być traktowany jako wzorcowy dla badaczy zajmujących się problematyką monograficzną. I faktycznie. Po książkach Z dziejów wadowickiej kolei (1887-1999) (Wadowice 1999),  Zarys dziejów kolei w Andrychowie (1887-2000) (Wadowice 2000) oraz Zarys dziejów kolei w regionie nadwiślańskim Spytkowice – Brzeźnica (1884-2000). Przyczynek do dziejów powiatu wadowickiego (Wadowice 2001) prof. Nowakowski zajął się historią kolei w Kalwarii Zebrzydowskiej. Niewielki węzeł kolejowy, powstały w tym mieście w 1888 roku, przedstawia autor na szerokim tle dziejów kolei galicyjskiej a później małopolskiej (po rok 2014). Wiele miejsca poświęcił okresowi okupacji, w tym tragedii kolejowej w Barwałdzie w listopadzie 1944 roku.

A. Nowakowski, Zarys dziejów kolei w Kalwarii Zebrzydowskiej na tle dziejów kolei galicyjskiej i małopolskiej. W 130-lecie doprowadzenia kolei do Kalwarii (1884-2014), Rzeszów 2014, s. 176

oprawa miękka, format 23,5 cm x 16,5 cm

Monografia galicyjskich Wadowic

Okładka K. Meus 1

Monografia galicyjskich Wadowicach

Promocja książki dr. Konrada Meusa Wadowice 1772-1914. Studium przypadku miasta galicyjskiego. Spotkanie, na które zaprasza autor publikacji oraz WCK odbędzie się 6 marca 2014 roku o godz. 18.00 w sali kameralnej Wadowickiego Centrum Kultury przy ul. Teatralnej 1.

Autor, dr Konrad Meus jest wieloletnim współpracownikiem „Wadovianów” i autorem licznych artykułów o galicyjskich Wadowicach. Jego książka to publikacja pracy doktorskiej, napisanej pod kierunkiem prof. dr. hab. Kazimierza Karolczaka w Katedrze Historii XIX wieku Instytutu Historii Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie.

Sam autor monografii galicyjskich Wadowic napisał o niej we Wstępie: Książka w sposób monograficzny ukazuje transformację społeczno-gospodarczą Wadowic w okresie przynależności miasta do monarchii habsburskiej. W wielu przypadkach konieczne było odwoływanie się do procesów, które miały charakter ogólnogalicyjski. Dla przykładu wymienię tylko: transformację demograficzną, industrializację, wzrost aktywności społecznej mieszkańców. Tym sposobem na kanwie Wadowic utworzono typowy model średniej wielkości miasta galicyjskiego.

 

Sukces „Wokół Wadovian”

wokolW piątek, 1 marca 2013 r. w Wadowickim Centrum Kultury odbyło się spotkanie Wokół Wadovian, promujące najnowszy, piętnasty numer Przeglądu historyczno-kulturalnego Wadoviana. W sali kameralnej zebrało się ponad sześćdziesięcioosobowe grono czytelników i sympatyków czasopisma. Redaktor naczelny, Piotr Wyrobiec przypomniał krótko historię Wadovian, w których w ciągu minionych piętnastu lat ukazało się już 226 artykułów a publikowało w nich 85 autorów.

Motywem przewodnim spotkania były materiały źródło dotyczące historii Wadowic i wadowiczan znajdujące się w zasobach archiwów polskich, austriackich i ukraińskich.

Jako pierwszy prelekcję wygłosił dr Tomasz Graff z Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II, przybliżając nieznane dotąd źródła do biografii Marcina Wadowity. Przedstawił m.in. nieznany portret akademika rodem z Wadowic, wiszący w krużgankach karmelitańskich na Piasku w Krakowie czy wpis do księgi z 1603 r., w której Wadowitę odnotowano z tytułem kanonika św. Anny. Kolejny wykład wygłosił kierownik oświęcimskiego oddziału Archiwum Państwowego w Katowicach, Paweł Hudzik, który na ponad dwustu slajdach przedstawił wadowiana z zasobu archiwum w Oświęcimiu. Wśród nich protokoły z posiedzeń Miejskiej i Powiatowej Rady Narodowej w Wadowicach, pieczęcie miejskie oraz pieczęcie różnych instytucji, m.in. straży pożarnej. Dr Konrad Meus z Uniwersytetu Pedagogicznego scharakteryzował pokrótce materiały dotyczące Wadowic, które znajdują się w archiwach zagranicznych – w Wiedniu i we Lwowie. Wśród ciekawostek wymienił bardzo szczegółowe wojskowe mapy austriackie, uwzględniające nachylenie terenu, dzięki którym można dzisiaj odtworzyć nawet wiejskie trakty w XIX i w początkach XX wieku. Jako wystąpił Marcin Witkowski opowiadając o Domowej Książce Meldunkowej z ul. Kościelnej 6, dzięki której można odtworzyć dzieje przedwojennych wadowickich rodzin. Jako przykład możliwości jakie daje to źródło, prelegent przedstawił tragiczną historię żydowskiej rodziny Korngutów.

Piątkowy sukces  skłania ku idei aby spotkania Wokół Wadovian stały się cykliczne.

Wokół Wadovian – spotkanie

wokolZapraszamy Państwa na spotkanie Wokół Wadovian, które organizujemy w związku z wydaniem nowego, piętnastego numeru Przeglądu historyczno-kulturalnego Wadoviana. Czasopismo przeszło gruntowną reorganizację w kierunku fachowego pisma naukowego. Powołana została Rada Naukowa oraz przebudowana struktura czasopisma.

Zmiany przeprowadzone w Wadovianach, zmierzające do podniesienia prestiżu pisma, determinują konieczność szerszej dyskusji nad przyszłością rocznika i kierunków jego rozwoju.

Motywem przewodnim spotkania jest ukazanie Wadowic i wadowiczan przez pryzmat najciekawszych dokumentów i materiałów (także ikonograficznych) znajdujących się w polskich, ukraińskich i austriackich archiwach oraz źródeł miejscowych.

Termin: 1 marca 2013 r., godz. 18.00, sala kameralna WCK

 

Program spotkania Wokół Wadovian (1 marca 2013 r., godz. 18.00, WCK)

 

  • Piotr Wyrobiec

15-lecie Przeglądu historyczno-kulturalnego Wadoviana

  • Paweł Hudzik

Wadowice w zbiorach oświęcimskiego oddziału Archiwum Państwowego

  • dr Tomasz Graff

Nieznane źródła do biografii Marcina Wadowity

  • dr Konrad Meus

Między Wiedniem a Lwowem – „wadoviana” w archiwach austriackich i ukraińskich

  • Marcin Witkowski

Książki meldunkowe jako źródło do poznania dziejów miasta i jego mieszkańców

 

Dyskusja z prelegentami i autorami artykułów w Wadovianach

kawa, herbata, lampka wina

Nowe Wadoviana już w sprzedaży!

okladkaW sprzedaży jest już kolejny, 15. numer Przeglądu historyczno-kulturalnego Wadoviana, wydawanego przez Wadowickie Centrum Kultury. Nasze czasopismo przeszło gruntowną reorganizację, w związku z rozpoczętymi przez redakcję staraniami w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego o uzyskanie wpisu na listę naukowych publikacji punktowanych. Dzięki temu publikowane na łamach Wadovian artykuły będą zaliczane do dorobku naukowego ich autorów.

Powołaliśmy Radę Naukową, która zapewni wysoki poziom merytoryczny rocznika. W jej skład weszli: prof. dr hab. Tadeusz Bujnicki, prof. dr hab. Henryk Czubała, o. dr hab. Czesław Gil OCD oraz dr hab. Zdzisław Zblewski. Redakcja wspólnie z Radą Naukową sprecyzowała zakres tematyczny tekstów publikowanych w naszym czasopiśmie. Na łamach Wadovian będą więc ukazywać się artykuły o tematyce historycznej, kulturalnej i społecznej, geograficzny ich zasięg będzie obejmował jednostkę administracyjną, do której w opisywanym momencie dziejów należały Wadowice.

Zmianie uległa konstrukcja czasopisma. Od 2012 r. Wadoviana składa się z dwóch części. Pierwsza zawiera rozprawy i artykuły, które spełniają wymogi artykułów naukowych i uzyskały pozytywną opinię dwóch zewnętrznych recenzentów. W numerze 15 teksty recenzowali: ks. prof. dr hab. Andrzej Bruździński, dr Tomasz Graff, dr Krzysztof Koźbiał, dr Paweł Krokosz, o. dr Maciej Sadowski CSsR oraz dr Przemysław Wywiał.

Druga część Wadovian – Miscellanea, składa się z kilku działów. W Pro Memoria znajdują się artykuły prezentujące sylwetki znanych mieszkańców Wadowic i z miastem związanych – zarówno zmarłych niedawno, jak i postaci z minionych wieków. Wspomnienia to forum dla wadowiczan, którzy na tle dziejów miasta przedstawiają swoje przeżycia z dalszej i bliższej przeszłości. W Wydarzeniach relacjonujemy najważniejsze projekty i działania kulturalne, odbywające się w ostatnim roku. Nowy dział – Bibliografia, zawiera krótkie notki o publikacjach dotyczących Wadowic i okolicy, jakie znalazły się na rynku księgarskim od ostatniego numeru.

W najnowszym numerze czytelnik znajdzie m.in. przyczynek do historii wadowickich nazaretanek autorstwa s. Danuty Kozieł, archiwistki Krakowskiej Prowincji Zgromadzenia Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu oraz dzieje wadowickiego garnizonu wojskowego w pierwszych miesiącach niepodległości, które, w oparciu o dokumenty Centralnego Archiwum Wojskowego, przybliżył Michał Siwiec-Cielebon. Kilka artykułów poświęconych jest sylwetkom wadowiczan. Dr Konrad Meus przybliżył zapomnianą dziś postać barona Józefa Bauma Ritter von Appelshofen, rozpoczynając tym samym cykl artykułów poświęconych założycielom nowoczesnych Wadowic. Marcin Witkowski przypomniał postać Józefa Putka, kontrowersyjnego polityka, działacza ludowego i pisarza. Ten sam autor przedstawił także sylwetki dwóch innych, niedawno zmarłych wadowiczan – ks. dra Czesława Skowrona oraz sportowca i działacza wadowickiej Solidarności Józefa Zemana. W związku z aresztowaniem ks. Skowrona przez UB i uwięzieniem na Montelupich, w biogramie kapłana autor poświecił nieco więcej miejsca procesowi kurii krakowskiej. Z kolei dr Tomasz Graff w swych archiwalnych i bibliotecznych poszukiwaniach odnalazł kolejnego zapomnianego wadowiczanina – doktora świętej teologii, augustianina Pawła Vois Wadowitę – postać w XVII w. znaną nie tylko w Polsce ale i w Europie.

Swoje młodzieńcze lata w mieście wspominają prof. Janusz Kotlarczyk i Tomasz Maczuga.

Publikacje można zakupić w: Muzeum Miejskim, sekretariacie WCK, kasie kina Centrum oraz wadowickich księgarniach.