Racje Wersalu

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email
Share on print

Niemcy podpisują traktat pokojowy, uznając na swoim wschodzie polskie państwo, lecz zgodę na linię graniczną przyjmują za zabieg taktyczny, tymczasowy, wymagający radykalnej rewizji w przyszłości. Alianci, zaakceptowawszy zasadnicze postulaty Polski na zachodzie, nie aprobują polityki wschodniej polskich władz, kwestionując ich roszczenia wobec sąsiedzkich narodów. Jednocześnie z finałem konferencji w Wersalu, kończą się w Galicji Wschodniej walki z Ukraińcami – Polacy zwyciężają. Pokój, ustanowiony przez konferencję międzynarodową, nie jest docelowy dla żadnego z krajów na Wschodzie. Niejasny status Rosji (trwa wojna domowa), Białorusi, Ukrainy, Litwy… – czyni z postulatu odbudowy polskich Kresów, jako warunku stabilizacji Rzeczpospolitej, zapowiedź wojenną. Polska nie jest też pewna wywiązania się Niemiec z ustaleń traktatu. A jednak jej niepodległość zostaje potwierdzona.

18 stycznia 1919 – rozpoczyna się paryska konferencja pokojowa.

28 czerwca 1919 – Roman Dmowski oraz Ignacy Jan Paderewski podpisują traktat wersalski. Polska otrzymuje Poznańskie oraz znaczną część Prus Królewskich, o przynależności państwowej Warmii, Mazur i Górnego Śląska mają rozstrzygnąć plebiscyty. Zostaje utworzone Wolne Miasto Gdańsk. Traktat nie reguluje kwestii wschodniej granicy Polski.

30 lipca 1919 – w Sejmie Ustawodawczym trwa debata nad ratyfikacją traktatu wersalskiego;

Premier Ignacy Jan Paderewski podczas debaty:

Ojczyzna nasza wolna nareszcie! Traktat pokojowy, podpisany przez Niemców, uznał niepodległość Polski, główne sprzymierzone i stowarzyszone mocarstwa stwierdziły ją uroczyście. Jeśli plebiscyt na Warmii, w Prusach Książęcych i na Górnym Śląsku na naszą wypadnie korzyść, to odzyskamy znaczny szmat macierzystej ziemi [- -]. Dziś już śmiało rzec można, że tam na zachodzie stanęła pokaźna i piękna część państwowego gmachu Polski, stanęła mocno, na prawnych podstawach, uznana przez wszystkie ludy i narody, przez wszystkie największe świata potęgi. (brawa, głos: A gdzie jest Gdańsk?) [- -]. Interes naszego narodu wymaga, ażeby tam, na zachodzie, było nas Polaków jak najwięcej, a Niemców jak najmniej. [- -]. Pomówmy otwarcie. Aliantom nie pomogliśmy wiele, [- -] a jednak żądamy, ażeby oni gównie o nas myśleli, nami się zajmowali, najkorzystniej nasze tylko załatwiali sprawy. [- -] Ocknijcie się, otrząśnijcie, bo w całym długim szeregu dnia piękniejszego, sławniejszego, wiekopomniejszego nie ma, daty szczęśliwszej, piękniejszej i płodniejszej niż dzień 28 czerwca 1919. (brawa i oklaski) [- -]. Czekają nas wielkie przeciwieństwa i ciężkie trudy. Od dalszego układu pokojowego, a poniekąd od szybkiego zwycięstwa polskiego oręża losy kresów wschodnich i wielkość Polski zależeć będzie. Powiedzmy jednakże sobie śmiało i otwarcie, że siła, zdrowie i trwałość Rzeczpospolitej tylko od nas samych zależą (brawa i oklaski).

21 stycznia 1920 – kończy się paryska konferencja pokojowa.

(Na zdjęciach:

  1. Paryż, 28 czerwca 1919. Przedstawiciele państw ententy po podpisaniu traktatu pokojowego: prezydent USA Woodrow Wilson (1. z lewej), premier Francji Georges Clemenceau (w środku), minister spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii Arthur James Balfour (2. z prawej). Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe
  2. Paryż, 28 czerwca 1919. Delegaci państw zgromadzeni w Galerii Zwierciadlanej w Pałacu wersalskim na uroczyste podpisanie traktatu pokojowego. Poniżej: Pierwsze dwie strony traktatu z podpisami. Fot. Biblioteka Kongresu w Waszyngtonie, LC-DIG-ppmsca-07634)

www.nieskonczenieniepodlegla.pl

www.karta.org.pl

Na granicach II Rzeczypospolitej:

Korbielów, 1925 r. Przejście graniczne na granicy polsko-czechosłowackiej. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Kolibki, 1927 r. Posterunek Straży Granicznej na granicy Polski i Wolnego Miasta Gdańska. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Słup graniczny koło Piaśnicy na granicy polsko-niemieckiej. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Słup graniczny na granicy pomiędzy Polską i Wolnym Miastem Gdańskiem. Fot. Biblioteka Narodowa

 

Mapa przedstawiająca granice ustalone w traktacie wersalskim. Fot. Biblioteka Narodowa

www.nieskonczenieniepodlegla.pl

www.karta.org.pl