DOI: 10.71434/WAD20258
Author:
Krzysztof Saferna
ORCID: click here
Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
Abstract
Henryk Szczerbowski – Secondary School Professor, Poet, and Memoirist
The article outlines the life and work of a now-forgotten writer from the vicinity of Wadowice. Henryk Szczerbowski was born in 1885 in Przybradz, where his father managed a landed estate. After completing secondary school and university studies, he worked as a teacher in the gymnasiums of Złoczów and Biała. From 1919 onward he was associated with Poznań, where, in addition to teaching Polish, he contributed actively to the city’s cultural life. He belonged to the Writers’ Association and authored theatrical plays and radio broadcasts. He collaborated with Emil Zegadłowicz in creating the periodical Świat Kulis. Szczerbowski was also a poet. He left numerous works of patriotic, reflective, sentimental, and naturalistic character, the latter vividly portraying the places of his childhood. His output also includes a series of memoirs, in which he devoted considerable attention to the Wadowice area. Henryk Szczerbowski died in 1965.
Keywords: Henryk Szczerbowski, poet, memoir writing, Przybradz, secondary school teacher, Poznań
Pages
132 – 154
Bibliography:
Archiwum Parafii Frydrychowice
Przybradz, Liber Natorum, vol. 3.
Zbiory Zbigniewa Chacińskiego
Fotografie rodzinne.
Szczerbowscy H. i H., Nad Seretem, Wspomnienia z I wojny światowej, Poznań 1955.
Szczerbowska H., Moja wycieczka do rodziców Henia w Salówce k. Jagielnicy, [mps].
Szczerbowska H., Moje wspomnienia z Bilcza Złotego nad Seretem z r. 1910, [mps].
Szczerbowski H., Moja młodość, [mps].
Szczerbowski H., Moje pomyłki i zawody, [mps].
Szczerbowski H., Z dziejów naszej rodziny, [mps].
Biblioteka Uniwersytetu Jana Kochanowskiego
Fotografie Emila Zegadłowicza i inne materiały ikonograficzne z nim związane.
Pamiętnik wygnańca z r. 1863, spisał z własnych przeżyć Zawistowski, 1873.
Dzienniki Urzędowe
„Dziennik Urzędowy Kuratorjum Okręgu Szkolnego Poznańskiego”, 1933, nr 3.
Opracowania
Corpus studiosorum Universitatis Iagellonicae 1850/51–1917/18. S-Ś, red. K. Stopka, Kraków 2014.
Komański H., Siekierka Sz., Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w Województwie Tarnopolskim, 1939–1946, Wrocław 2006.
Maczuga T., Wadowiczanin z przypadku i konieczności – wspomnienie o Tadeuszu Filipie, „Wadoviana. Przegląd Historyczno-Kulturalny” 2010, nr 13, s. 193–213.
Naskalski J.W., Wspomnienia, cz. I, Kraków 2022.
Pytlowska-Bajak J., Zaproszenia na salony i konflikty Emila Zegadłowicza w Poznaniu, „Wadoviana. Przegląd Historyczno-Kulturalny” 2024, nr 27, s. 255–257.
Saferna K., Monografia wsi Przybradz, Tomice 2022.
Spis nauczycieli szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminarjów nauczycielskich oraz wykaz zakładów naukowych i władz szkolnych, r. 2, red. Z. Zagórowski, Warszawa–Lwów 1926.
Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Złoczowie za rok szkolny 1911, Złoczów 1911.
Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Złoczowie za rok szkolny 1913, Złoczów 1913.
Sprawozdanie Dyrekcyi Prywatnego Gimnazyum Polskiego w Cieszynie za rok szkolny 1895/1896, Cieszyn 1896.
Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum Św. Jacka w Krakowie za rok szkolny 1899, Kraków 1899.
Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu: za 1-sze dziesięciolecie zakładu w niepodległej i wolnej ojczyźnie: 1919–1929, Poznań 1930.
Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Króla Jana Sobieskiego w Złoczowie za rok szkolny 1920/21, Złoczów 1921.
Sprawozdanie Zarządu Głównego Towarzystwa Szkoły Ludowej za rok 1916, Kraków 1917.
Szczerbowski H., Boje o Polskę Marszałka Józefa Piłsudskiego. Opowiadanie dla młodzieży, Lwów 1933.
Szczerbowski H., Poznań w roku Powszechnej Wystawy Krajowej. Przewodnik po mieście, jego zabytkach z trójbarwnym planem miasta i 15 ilustracjami, Poznań 1929.
Szczerbowski H., Przewodnik po Poznaniu, Poznań 1936.
W dziesięcioletnią rocznicę Państwowego Gimnazjum imienia I. J. Paderewskiego w Poznaniu 1921–1931, Poznań 1931.
Prasa
„Antena. Ilustrowany tygodnik dla wszystkich”, 1939.
„Głos Narodu”, 1905.
„Kurjer Poznański”, 1936, 1937.
„Sylwan. Organ Galicyjskiego Towarzystwa Leśnego”, 1913.
Netografia
http://www.patoczka.net/Rodzinne%20Strony/Czterech%20Braci.htm [dostęp: 24 IX 2025].
https://frydrychowice.grobonet.com/grobonet/start.php?id=detale&idg=1952&inni=0&cinki=1 [dostęp: 24 IX 2025].
https://katyn.ipn.gov.pl/kat/form/r97935592709934,PATOCZKA.html [dostęp: 24 IX 2025].
Skanoteka
Akta stanu cywilnego parafii rzymskokatolickiej św. Floriana w Krakowie, 1911.