DOI: 10.71434/WAD20252
Author:
Tomasz Graff
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie
ORCID: click here
Abstract
The Conflict between Parish Priest Mikołaj Suchodolski and the Burghers of Wadowice, 1614–1627. Background and Reconstruction of the Events
This article offers a detailed reconstruction of the conflict between parish priest Fr. Mikołaj Suchodolski (who held the benefice in Wadowice from 1614 to 1627) and the townspeople of Wadowice. The dispute began with the priest’s claims regarding tithes and gradually escalated into serious accusations of slander, embezzlement, and mismanagement of parish property. The conflicts also extended into matters of everyday parish life. The townspeople repeatedly brought the priest before the ecclesiastical court in Kraków, securing a series of favorable rulings. The priest likewise lodged accusations against his opponents. The culmination of this long-standing dispute came in 1627 with the removal of Fr. Suchodolski from office by the Bishop of Kraków, Marcin Szyszkowski. The article is based on archival sources previously unknown to historians of the Wadowice region and sheds new light on the social tensions within the Wadowice parish in the 17th century.
Keywords: Wadowice in the 17th century, Fr. Mikołaj Suchodolski, Bishop Marcin Szyszkowski, ecclesiastical judiciary
Pages
41 – 53
Bibliography:
Źródła archiwalne:
Archiwum Bazyliki ONMP w Wadowicach (ABW)
Liber Copulatorum 1590–1635.
sygn. I.1. Volumen Documentorum do 1700 r., Ekstrakt dokumentu Marcina Szyszkowskiego.
sygn. II.1., Liber Presbyterorum et Memorabilium Parochiae Wadowice.
Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie (AKMK)
Acta Episcopalia 41–44
Acta Officialia 118–120, 122
Acta Visitationis Capituli 33, 35.
Biblioteka Jagiellońska (BJ)
rkps 260, 5944, t. 2, 5945, t. 2.
Źródła drukowane:
Album studiosorum Universitatis Cracoviensis, t. 3: ab anno 1551 ad annum 1606, ed. A. Chmiel, Cracoviae 1904.
Księgi egzaminów do święceń w diecezji krakowskiej z lat 1573–1614, oprac. Z. Pietrzyk, Kraków 1991.
Opracowania:
Bieniarzówna J., Mieszczaństwo krakowskie XVII w., Kraków 1969.
Bruździński A., Historyczne tło konfliktu polskiego duchowieństwa i świeckich w wieku XVI. Na podstawie „Rozmów dworzanina z mnichem” Marcina Kromera, „Roczniki Historii Kościoła”, 2009, R. 1(56), s. 101–128.
Gołaszewski Ł., Konflikty o dziesięciny w dawnej Rzeczypospolitej. Aspekty prawne i społeczne na przykładzie parafii Kobylin na przełomie XVI i XVIII w., Białystok 2024.
Graff T., Kościół wadowicki od XVI wieku do 1780 roku, w: Wadowice. Dzieje miasta, red. T. Graff, K. Meus, t. 2: Królewskie Wolne Miasto, Kraków 2026 (w przygotowaniu).
Graff T., Kościół wadowicki, w: Wadowice. Dzieje miasta, t. 1: Pod rządami książąt oświęcimskich i zatorskich, red. T. Graff, K. Meus, Kraków 2024, s. 299–343.
Graff T., Marcin Campius Wadowita (ok. 1567–1641). Duchowny i profesor Uniwersytetu Krakowskiego ok. 1567–1641, Kraków 2018.
Graff T., Najstarsze Bractwo Różańcowe w Wadowicach 1616–1822, Kraków 2020.
Graff T., Patronat Cystersów mogilskich nad kościołem pw. Wszystkich Świętych w Wadowicach i problem jego statusu parafialnego w XIV–XVIII wieku, w: Dzieje i kultura Cystersów w Polsce 1, red. M. Starzyński, D. Tabor, Kraków 2016, s. 191–213 (Cistercium Mater Nostra. Studia et Documenta 3).
Litak S., Od reformacji do oświecenia. Kościół katolicki w Polsce nowożytnej, Lublin 1994.
Kracik J., Prawie wielebni, Kraków 2011.
Kumor B., Dzieje diecezji krakowskiej do roku 1795, t. 4, Kraków 2002.
Latosiński J., Monografia miasteczka Wilamowic: na podstawie źródeł autentycznych: z ilustracyami i mapką, Kraków 1909.
Noga Z., Spinek Stanisław, w: Polski słownik biograficzny, t. 41, Warszawa–Kraków 2002, s. 109–110.
Noga Z., Urzędnicy miejscy Krakowa, cz. 2: 1500–1794, Kraków 2008.
Noga Z., Z dziejów Wadowic w XVII–XVIII wieku (do czasu i rozbioru Polski w roku 1772), w: Wadowice. Studia z dziejów miasta, red. E. Kotowiecki, A. Nowakowski, G. Studnicki, Wadowice 1997, s. 63–91.
Nowakowski A., Z dziejów miasta i parafii Wadowice, Kraków 1985.
Płonka M., Dzieje parafii w Stryszowie. Od początków do 1848 roku, Kraków 2024.
Poczet sołtysów, wójtów, burmistrzów i prezydentów miasta Krakowa 1228–2010, red. B. Kasprzyk, Kraków 2010.
Putek J., Miłościwe pany i krnąbrne chłopy włościany, Warszawa 1969.
Putek J., O zbójnickich zamkach, heretyckich zborach i oświęcimskiej Jerozolimie, Kraków 1938.
Studnicki G., Kto był kim w Wadowicach?, Wadowice 2004.
Urban W., Chłopi wobec reformacji w Małopolsce w drugiej połowie XVI w., Kraków 1959.
Urban W., Reformacja wśród chłopów w Oświęcimskiem, „Odrodzenie i Reformacja w Polsce” 1957, t. 2, s. 151–175.
Wołyniec B., Marcin Szyszkowski jako biskup krakowski (1616–1630). Biskup – senator – fundator, Kraków 2024.
Wyczawski H.E., Studia nad wewnętrznymi dziejami kościelnymi w Małopolsce na schyłku XVI wieku, „Prawo Kanoniczne”, 1964, t. 7, nr 1/2, s. 45–126; nr 3/4, s. 21–116.
Netografia:
http://www.jura-pilica.com/?kosciol-pw-swjana-chrzciciela,278 [dostęp: 29 VII 2025].
https://parafia-bodzanow.pl/o-parafii/duszpasterze/ [dostęp: 29 VII 2025].
Mikołaj Suchodolski z Pilicy, syn Błażeja (Id: 847103), w: Corpus Academicum Cracoviense (CAC), http://cac.historia.uj.edu.pl/osoba/847103_Miko%C5%82aj_Suchodolski_z_Pilicy_syn_B%C5%82a%C5%BCeja [dostęp: 29 VII 2025].